(Ölçme ve Değerlendirme)

YAZILI (SINAV) DEĞERLENDİRME (Ölçme ve Değerlendirme)

Türkçe dersi yazılı sınavlar öğrencinin daha çok akademik bilgisini ölçmeye yöneliktir. Bunun yanı sıra öğrencinin anlaması ve anladığını yorumlayabilme soruları yazılı değerlendirmede önemli bir bölümü oluşturur.

Yazılı sınavlarda sorulan dil bilgisi sorularında aşağıda belirtilen soru çeşitlerinden birçoğu kullanılabilir.

1. Kısa Cevaplı Maddeler

Öğrencilerin bir konuya ilişkin salt bilgi basamağındaki bilgilerini ölçmek amacıyla kullanılır. Öğrencilere “Kim?”, “Ne?”, “Ne zaman?” “Neler?” gibi sorular bu amaçla sorularak cevaplar istenebilir. Bu cevaplar cümlede kelime tamamlama, tanımlama, kısa açıklamalar ya da tablo / grafik ile açıklamalar şeklinde olabilir.

ÖRNEK:

1. Metindeki kahramanların davranışları arasındaki farkı kısaca açıklayınız. ...............................

2. Hikâyedeki kahramanlar, a) ...................., b) ................., c) .....................’dir/dır.

3. Dize sonlarında anlam ve görevi aynı seslerin benzerliğine ……………… denir.

4. Sıfatlar kaça ayrılır yazınız?

2. Çoktan Seçmeli Maddeler (Test)

Çoktan seçmeli maddeler, bir soru kökü ve bunu izleyen bir seri olası cevaplardan oluşur. Bu çeşit bir soruyu cevaplandıracak bir öğrenci, verilen açıklama ve soru köküne göre en uygun veya doğru cevabı seçer. Çoktan seçmeli sorularında birbirinden farklı bir çok tekniği ve çeşidi vardır.

ÖRNEK:

“Ben fikrimi değiştirdim, şimdi eskisi gibi düşünmüyorum.” diyen adam az görülür. Bugün söyledikleri dün söylediklerine uymayanlar bile: “Ben değişmedim, dün de böyle düşünüyordum, değiştiğimi sananlar beni anlamamış.” derler.

Parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlar düşüncelerini ifade etmekte çoğu zaman güçlük çekerler.

İnsanların düşüncelerinde günden güne değişiklikler görülebilir.

Yaşam şartları değiştikçe insanların düşünceleri de değişir.

Fikirleri değişse de insanların bunu dile getirmesi zordur.

3. Eşleştirme Maddeleri

Eşleştirme maddeleri bir sütundaki soruların diğer sütundaki cevaplarla, bir kavramın ilişkili olduğu diğer kavram ya da kavramlarla vb. eşleştirilmesi ile yapılandırılır.

Aşağıdaki kelimeleri uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

latife Türlü, önemsiz, ufak tefek şeyler.

çeki Üzerinde renkli biçimler bulunan pamuklu kumaş.

entari İki yüz elli kiloya eşit olan ağırlık ölçüsü.

öteberi Şaka.

okka Ağırlık ölçüsü.

Basma

4. Doğru / Yanlış Maddeleri

Verilen bir cümlenin, mevcut bilgilere bağlı olarak doğru mu yanlış mı olduğunun belirlenmesinin istendiği madde türüdür.

ÖRNEK:

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş. Zaman zaman içinde, kalbur saman içinde, cinler cirit oynarken eski hamam içinde, varlıklı bir ailenin güzel bir kızı varmış, dil ile tarif edilmez ki edeyim. Anası, babası gözlerini gözlerinden ayırmaz, ellerini sıcaktan soğuğa vurdurmazlarmış.

Metinle ilgili ifadeleri dikkatlice okuyunuz. Eğer ifadenin doğru olduğuna inanıyorsanız, ifadenin yanına “D”, yanlış olduğunu düşünüyorsanız “Y” yazınız.

Metnin türü destandır. ..............

Metinin girişinde kullanılan kalıp ifadeler tekerlemedir. ………..

5. Açık Uçlu Sorular

Türkçe dersinde öğrencilerin başarılarını değerlendirmek amacıyla öğretmenler tarafından klasik sınavlarda yaygın olarak kullanılan bir madde türüdür. Bu sınavlarda öğrencilere duruma göre belirli sayıda (örneğin beş) soru sorulur. Öğrenciden soruların cevabını düşünüp hatırlaması ve bulduğu cevabı yazılı olarak ifade etmesi beklenir. Sınavlarda açık uçlu sorular öğrencilerin yaratıcı düşünmelerini, yazılı anlatım becerisini, ilgi ve tutumunu daha ayrıntılı ölçmektedir.

Bir millete mensup insanlar, tarihlerini bilmek zorunda mıdır? Açıklayınız.

Atalarımızın insanlığa birçok hizmette bulunmuş olması size neler hissettiriyor/düşündürüyor?

Bu soru sitiline metin yada cümleye bağlı sorularda diyebiliriz. Metin şeklinde hazırlanan sorularda gerek bilgi gerekse yorum soruları verilen metne göre yapılır. Bir metne bağlı sorular metin okunarak yapılır.

ÖRNEK:

Her çağda örnekleri görülen hikâye, en eski sanatlardan biridir. İnsanların öteden beri birbirlerine anlatacak hikâyeleri olagelmiştir. Henüz yazılı metinler ortaya çımadan bir araya gelen insanların yaşadıkları olayları birbirine nakletmeleri hikâye sanatının çekirdeğini oluşturmuş olmalıdır. Sözlü hikâye sanatları zamanla efsaneleri, destanları, fıkra ve kıssaları medya getirmiştir. Hatta ilk mağara resimlerinde, heykel sanatının ilk örneklerinde, eski Mısır Hitit ve Yunan kabartmalarında anlatılanlar da birer hikâyedir.

(İlk üç soruyu metne göre cevaplandırınız.)

1. Yukarıdaki metne göre hikâye türü beraberinde hangi türleri ortaya çıkarmıştır?

2. Yazıya göre hikâye nasıl ortaya çıkmıştır?

3. Bu yazıda asıl anlatılmak istenen (ana düşünce) nedir?

6. Cümle ya da Yazı Tamamlama?

Bu tür sorularda bir cümle veya yazı verilerek konusuna uygun olarak devam ettirilip bitirilmesi istenir.

Aşağıdaki metni kendi düşünce ve isteğinize göre devam ettirip bir sonuca bağlayınız?

Çocuklar heyecan içerisinde sabahın gelmesini beklemişlerdi ama sabah olduğunda hepside şaşkınlıktan dona kalmıştı. Her yanda sis vardı. Hava yağdı yağacak gürlemelerle ortalığı inletiyordu. Ama bu gün 23 nisandı okula geldiler hemen öğretmenlerinin yanına koştular. …

7. Deyim, Atasözü ve Vecize Açıklama.

Bu tür sorularda deyim, atasözü ve vecize verilerek açıklanması istenir. Bu sorular açık uçlu yorum sorularına benzemekle birlikte öğrencinin genel kültürünü ve kelime haznesi ile anlama yeteneğini ölçmeye yöneliktir.

Damlaya damlaya göl olu atasözünü açıklayınız?

Aşağıdaki deyimleri açıklayınız?

Göz atmak,

Küplere binmek,

Etekleri zil çalmak…

8. Dilbilgisi soruları.

Dilbilgisi soruları genelde tüm soru yöntemleriyle sorulmakla birlikte, bulmaya ve incelemeye dayalı bir yöntem izlenir. Çok uzun olmamasına dikkat edilir. Dilbilgisi soruları bir metin verilerek bir çok dilbilgisi kuralı bu metinden sorulabilir.

“Aman Allahım ( ) Güneş altında pırıl pırıl parlayan kocaman bir sazan balığı ( ) oltanın ucunda çırpınıp duruyordu ( )” metnindeki boşluklara hangi noktalama işaretleri gelmelidir?

A) (?) (,) (…) B) (!) (,) (;) C) (!) (,) (.) D) (.) (,) (!)

Aşağıdaki cümlelerde geçen zamirlerin altlarını çizerek çeşitlerini yazınız.

a) Aç tavuk kendini darı ambarında sanır. b) Ana gezer, kız gezer, bu çeyizi kim düzer?

9. Kompozisyon soruları?

Daha çok öğrencilerin duygu ve düşüncelerini ifade ettikleri sorulardır. Kompozisyon sorularında amaç öğrencinin anlatım kabiliyet ve yeteneğini ölçmektir. Bu tür sorularda öğretmen bir kavram, söz yada konu vererek öğrencinin yazmasını isteye bilir. Makale, deneme, mektup, dilekçe yazma çalışması da kompozisyon konusuna girmektedir.

Baharın gelişini çiçekler müjdeler sözünden yola çıkarak baharı anlatan bir kompozisyon yazınız?

Vb…