TİYATRO
Bir
öyküyü, sahne olarak düzenlenmiş özel bir yerde, oyuncuların sözleri ve
hareketleriyle canlandırmaları sanatı.
Genellikle
yazılı bir edebiyat metnine dayanan bir konu sergilenir. Metin ve oyuncuların
yanı sıra sahne düzeni, dekor, aydınlatma, kostüm bazen müzik ve dans gibi
öğeleri de vardır. Birçok sanat dalı gibi dinsel törenlerden doğmuştur. M.Ö. 6.
yüzyılda Yunan toplumunda dinsel törenlerden koparak bağımsız bir sanat dalı
olmuştur. Roma döneminde, Orta Çağda ve Rönesans döneminde tiyatronun
yapısında, konularında, yaklaşım tarzlarında kimi değişmeler olmuş, bazı yeni
öğeler eklenmiş ve çeşitli türler doğmuştur. Tiyatronun gösterdiği gelişim,
değişim ve çeşitlenmeler günümüze değin sürmüştür.
Tiyatro,
göze ve kulağa seslenen bir sanat türü olarak, toplumu eğlendirmeyi,
eğlendirirken eğitmeyi amaçlar. Temel özelliği, oyunu seyircilerin gözü önünde
sesle ve hareketle canlandırmadır.
Türklerin
çağdaş tiyatro gelenekleri ancak Tanzimat Döneminden sonra Batı etkisiyle
başlamıştır. Daha önceleri seyirlik oyunlar denilen karagöz, kukla, orta oyunu
ve meddah gibi türlerle varlığını sürdürmüştür.
Çağdaş
anlamında ilk tiyatro ürününü Şinasi, 1860'ta yazdığı Şair Evlenmesi adlı
oyunuyla vermiştir. Bugün ülkemizde tiyatro sanatı oldukça gelişmiştir. Haldun
Taner, Cevat Fehmi Başkut, Orhan Asena, Cahit Atay,
Güngör Dilmen, Vasıf Öngören ve daha pek çok yazarımız tiyatro dalında değerli
yapıtlar yazmıştır.
1) Trajedi: "Çok acıklı, yürekler acısı"
anlamına gelmektedir. Oyun türü olan trajedinin konusu da çok acıklı
konulardır. Trajedide olaylar, genellikle tarihten ve efsanelerden alınır.
Kişiler ise; eski Yunan tanrıları başta olmak üzere, hükümdarlar ve
soylulardır.
2) Komedi: İnsanların, olayların gülünç yönlerini
sunan, hem güldüren, hem eğlendiren ve hem de iğneleyen bir tür tiyatrodur.
3) Dram: Trajedi ile komedi arasında bir tür sahne
eseridir. Türkçe karşılığı "acıklı olay" dır.
Konularını günlük olaylardan ya da tarihten alabilir. Kişiler; halk arasından
seçilir. Olay; hem acıklı, hem güldürücü olabilir.