SÖYLEV (NUTUK)
Nutuk,
kelime anlamı olarak, "söz, lakırdı; söyleyiş, söylemek kuvveti"
demektir. Türkçede bu kelime daha çok "bir topluluğa karşı söylenilen söz,
hitabet" karşılığında kullanılmaktadır.
Dinleyenleri
coşturmak ve belli bir amaca yöneltmek; onlara bir duyguyu, bir düşünceyi, bir
isteği, bir ülküyü aşılamak; önemli açıklamalarda bulunmak için yapılan etkili,
coşkulu konuşmalara Söylev (Nutuk) denir.
Söylevler;
dinleyenlerin zekâ durumlarına, hayal güçlerine, duygularına, ilgilerine göre
hazırlanır. Dinleyenleri düşündürür, onlarda ilgi uyandırır, onları coşturur,
onlara beklenen davranışı yaptırır.
Söylevde;
konuşmacıyı ve dinleyenleri yanılgıya düşürmemek için aceleye getirmeden
düşünerek konuşmak, dinleyenlere karşı iyi niyet beslemek, dinleyenlerin
inanmasını sağlayacak biçimde dürüst konuşmak, dinleyicilere karşı yaşının
verdiği olgunluk içinde konuşmak, dinleyenleri kıracak biçimde konuşmamak, gerekirse
kendini dinleyicilerin yerine koymasını bilmek, basmakalıp sözler kullanmamak,
abartarak konuşmamak gibi ahlâk ölçülerine önem verilmeli, özen
gösterilmelidir.
Söylev
(Nutuk), aslında bir sözlü kompozisyon ürünüdür. Yalnız nutuk, yazıya geçmişse
ve kitabî özelliği varsa aynı zamanda yazılı kompozisyon ürünü olarak da kabul
görür. Türk edebiyatının en güçlü söylev (nutuk = hitabet) örneği Atatürk' ün
"Büyük Nutku"dur.