GEZİ (SEYAHAT)
Eskiden
gezi yazılarına seyahatname, seyahat yazıları denirdi. Gezip gören insana da
seyyah denirdi. Bugün gezen gören kimseye gezgin, onların gezip gördükleri
yerleri anlattıkları yazılara da gezi yazıları denmektedir.
Gezi
yazılarında verilen bilgiler doğru ve gerçek olmalıdır. Bu bakımdan gezi
yazıları tarih, coğrafya, edebiyat, toplum bilimi vb. bakımından yararlı
kaynaklardır.
En eski
ve uzun bir geçmişi olan yazı türünün önemli ve tanınmış iki ismi Venedikli
Gezgin Marco Polo ile Arap gezgin İbni
Batuta' dır.
Bizim
edebiyatımızda ilk gezi kitabı ünlü denizcilerimizden Seydi
Ali Reis' in Miratül-Memalik (Ülkelerin Aynası) adlı
eseridir.
Edebiyatımızın
gezi türünde en önemli eseri ünlü gezginimiz Evliyâ
Çelebi 'nin Seyahatnâme ( Tarih-i seyyah) adını
taşıyan on ciltlik eseridir.
Gezi
yazıları belli bir plan dâhilinde yazılır. Genellikle yazıya gezinin başlandığı
günden başlanır ve dönüş gününe kadarki zamanı içine alan olaylar anlatılır.
Ancak tersi bir sıralama yapmakta mümkündür veya gezide görülen en önemli
özellikler belirlenip önemsizden önemliye doğru bir sıralamaya gidilir.
Gezi yazısında görülenler genellikle birinci kişinin ağzından yani gezenin
ağzından anlatılır. Gezi yazılarının dili sade ve yalın olmalıdır.