PARAGRAFIN ANLATIM YÖNÜ

1 ANLATIM BİÇİMLERİ:

1 AÇIKLAMA: Açık sade bir dil kullanılır. Tanımlama ve örneklendirmeye sıkça başvurulur daha çok düşünce yazılarında kullanılır.

Örnek:

Kimilerine göre, edebiyattaki bilgiler, bilim ortamından edebiyat ortamına bir tür çeviridir. Edebiyat, bilginlerin daha önce araştırıp bulduğunu halka yayan bir araçtan başka bir şey değildir.

2 TARTIŞMA.

Samimi konuşurmuş gibi bir dille anlatım yapılır. Soru cevaba sıkça yer verilir. Okuyucunun düşüncelerini değiştirme çabası vardır.

Örnek:

Günümüzde yaygın bir yanlış var: bilimin kesin olduğu inancı; çağdaş yaşayış, çağdaş uygarlığın değişmez temeli olan bilimsel kesinlik. Oysa sürekli bir değişikliktir, bilimi var edip ayakta tutan…

3 BETİMLEME ( TASVİR )

Varlıklarda görülen iç ve dış özelliklerin açık bir şekilde anlatılışıdır. Gözlemleme çok önemlidir. Kelimelerle resim yapma sanatı da denir.

Örnek:

….. Fenerin aydınlattığı alnı ter damlalarıyla kaplıydı. Sazının sapı şaşırtıcı bir süratte aşağı yukarı kayan parmaklarının altında bir canlı gibi titriyordum tellere vuran sağ eli küçük fakat kendinden emin hareketler yapıyordu….

4 ÖYKÜLEME ( HİKAYE ETME )

Olaya bağlı olan anlatım biçimidir. Olay kişi yer ve zamana göre anlatılır. Olaylarda belirli bir zaman sıralaması vardır.

Örnek:

Okuldan çıkınca caddenin karşı tarafındaki kitapçıya uğradı. Uzun süredir aradığı kitabı bulmak ümidiyle rafları heyecanlı heyecanlı karıştırdı. Bu arada Hülya’nın da kitapçıya gelebileceğini düşünerek biraz daha oyalandı.

2 DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI

TANIMLAMA; Bir kavramın kendine has özelliklerini anlatmaya yarayan, “ ……… nedir? Sorusuna cevap veren anlatımdır.

Örnek:

Sanat, düşünceyi anlamlı kılma çabasıdır.

TANIK GÖSTERME; Bir düşünceyi ünlü kişilerin sözlerinden yararlanarak, inandırıcı kılmaya çalışma.

Örnek:

Yunus “ Benim işim sevgi için” mısrasını sanki bu gün için söylemiş gibidir.

BENZETME; Anlatılan düşünceye güç ve güzellik katmak , bir varlığın veya nesnenin niteliğini artırmak için o niteliği tam olarak taşıyan başka varlıklar kullanma.

Örnek:

Salıncak, sonbaharda yere düşerken sallanan bir yaprak gibi sallanıyordu.

ÖRNEKLENDİRME; Anlatıma inandırıcılık katmak için düşünceyi örnekler sunarak anlatma.

Örnek:

Müzeler medeniyetleri günümüze kadar taşır. Ankara Etnografya müzesi de onlardan biridir.

KARŞILAŞTIRMA: Birden fazla varlık yada kavram arasındaki benzerlik ve farklılıklardan yararlanarak düşünceyi geliştirmek.

Örnek:

Edebiyatın konusu insan; eleştirinin konusu ise eserdir.

NESNEL ANLATIM: Yazar kendi duygularına ve düşüncelerine yer vermez incelenerek doğruluğu kanıtlanabilecek ispatlanabilir yargılardır.

Örnek:

İstanbul Türkiye’nin nüfus yoğunluğu en fazla olan şehridir.

ÖZNEL ANALTIM: Yazarın kişisel duygu ve düşüncelerini ortaya koyduğu anlatımdır. Yazarın kendi yorumunu içerir.

Örnek:

İskender PALA’nın yazdığı roman çok güzel.