KELİME OLAYLARI

BENZETME: Nitelik açısından zayıf olan öğenin kuvvetli olan öğeye benzetilmesidir.

“Tilki gibi kurnaz adam.”  cümlesinde kurnazlık açısından zayıf olan unsur (adam), kurnazlık açısından kuvvetli olan unsura (tilkiye) benzetilmiştir.

Benzetmenin dört önemli unsuru vardır:

Benzeyen                        : Nitelik açısından zayıf olan unsur

Kendisine benzetilen        : Nitelik açısından kuvvetli olan unsur.

Benzetme yönü                : Benzetme için kullanılan nitelik.

Benzetme edatı               : “gibi” kelimesi benzetme için kullandığımız edattır.

Benzetmenin unsurları:  “Tilki gibi kurnaz adam.” 

Benzeyen                        : adam

Kendisine benzetilen        : tilki

Benzetme yönü                : kurnazlık

Benzetme edatı               : “gibi” kelimesi

Önemli Not: Benzetmelerde bu dört unsurun tamamı kullanılmaz. Bazen benzetme yönü söylenmeyebilir:

Örnek: Arslan gibi adam

Bazen de sadece benzeyen ve benzetilen kullanılır:

Örmek: Altın başak

KİŞİLEŞTİRME ( TEŞHİS – İNTAK )

Ruhsuz, kişilikten yoksun olan, konuşamayan varlıklara şahsiyet verme, bir insan özelliği verme sanatıdır. (Teşhis insana özgü fiillerin diğer varlıklarda varmış gibi gösterilmesidir. Bu varlıkların konuşturulması ise intak sanatıdır.)

Örnekler:

1 Dinle neyden duy neler söyler sana             “Beni kamışlıktan kestiler keseli

   Derdi vardır ayrılıklardan yana                    Ben ağlarım ağlatırım herkesi”

(Mevlana)

2 Ben dereyim küçük                     3 Boynu bükük bayraklar

   Balıkların oynaştığı bir dere       4 Çatma çehreni ey nazlı hilal.

   Şuracıkta akar giderim

   Kötülüğüm yok kimseye.

5

Sevip ol goncayı ağyara hezar olmayalım

Alemin bir gül için çeşmine har olmayalım